Dijital Dünya ve Etkileri

Muhammed Cihad Işık/0312160022 ERGEN ADAM Ergenlik; insanda bedence büyümenin, hormon, cinsel, sosyal, duygusal, kişisel ve zihinsel değişme ve gelişmelerin olduğu, buluğla başlayan ve bedence büyümenin sona ermesiyle sonlandığı düşünülen özel bir evredir(Kulaksızoğlu, 2002). Ergenlik özel bir süreçtir. Yetişkin olma yolunda atılmış büyük bir adımken çocukluktan ayrılmanın hüznünün de yaşandığı bir süreçtir. Ödüpus karmaşasının yeniden yaşandığı kimlik sorunlarının ortaya çıktığı ve aile dışında bir hayatın varlığının benimsenmeye başladığı bu dönem ergenler için bir hayli zor geçmektedir. Bu yazıda bir Netflix yapımı olan Sex Education dizisindeki Adam karakteri incelenecektir. Dizinin henüz ilk sahnesinde karşımıza çıkar Adam ve yakışıklı-karizmatik görünüşü ve düzgün fiziğiyle izleyenlerin okulun popüler çocuğu kesin budur diyeceği bir karakterdir. Ancak yüzündeki hüzünlü ifade aklımıza soru işaretlerini getirmeye başlamıştır. Adam okulun disiplinli müdürünün oğludur. Babasının müdür olduğu bir okulda öğrenim görmek bir hayli zor geçmektedir. Sevgilisi vardır ancak dizinin temel konusu olan cinsellikle de başı bir hayli derttedir. Cinsel arzularının neler olduğunun tam olarak farkında değildir. Bastırılan bir ergen olması da narsistik arzularını güçlendiren ve bu narsistik arzuların güçlü bir şekilde açığa çıkmasına sebep olmaktadır. Ergenlik aileyle çatışmanın yoğun yaşandığı bir dönemdir. Daha bir sene öncesinde sözlerini dinleyen çocukları artık söz dinlemeyen ve kurallara karşı gelen bir çocuk olmuştur. Aile bu durumla baş etmeye çalışırken ergen de kendi içinde sorunlar çözmeye çalışmaktadır. Soyut kavramlara ilgisinin artmasıyla derin düşüncelere dalıp sosyal olarak kendini izole edebilirken aktif bir baş etme geliştirip sosyal hayatın içerisinde fazlaca yer alıp aileden uzaklaşabilir. Her ne kadar aileyi takmıyor ve sözlerini önemsemiyor gibi görünse de aslında başa çıkmakta zorlandığı bu süreçte ailenin ona yol göstermesini beklemektedir. Aile yol göstermelidir elbette ama önemli olan bazen ailenin ne söylediğinden ziyade bunu nasıl söylediği olacaktır. Adam’ın babası ise otoriter bir karakterdir. Anne, baba tarafından bastırılmış ve hem sosyal olarak hayatını yaşayamamakta hem de dizinin 2. sezonunda karşımıza çıkacağı gibi kadınlığını yaşayamamaktadır. Anne babaların çocukları dinlemek yerine daha çok gözlemeyi tercih ettiği otoriter bir tutum ile anne babalar itaatkar çocuklar yetiştirmeyi hedeflerler. Ancak bu tutuma sahip anne-babaların çocukları genellikle, öfkeli davranan, kurallara uymakta güçlük çeken, saygılı olmakta zorlanan ve otoriteye başkaldıran çocuklar olurlar (Öztürk 2007). Öztürk’ün bahsettiği bu durum Adam’da göze çarpmaktadır. Eric adında gey bir karakter olan çocuğun her gün parasını ve öğle yemeğini almaktadır. Ancak bunu yaparken keyif alıyor gibi görünmez. Babaya bir başkaldırı olduğu artık kendisinin de güçlü olduğunu göstermeye çalışıyor gibidir. Zaten bu tutumları ve davranışları okul yönetimiyle başının derde girmesine neden olur. Adam şiddet yanlısı görünen ancak içeriden kırılganlık yaşayan bir ergendir. Henüz kendi isteklerinin farkında olamayışı ve kendisini destekleyen aile ile arkadaş çevresinden yoksun oluşu onu derin bir yalnızlığa itmektedir. Kız arkadaşının kendini terk etmesiyle elinde olan tek insan da gitmiştir. Adam okulda kavgalara karışmakta Eric’e zorbalık yapmakta ve insanlara karşı kibar davranmamaktadır. Şiddetin ürperten bir yönü de şiddete yönelen gençlerin empatiden yoksun bir karaktere sahip olmaları, geleceğiyle ilgili ümitsizlik hissine kapılmış ve kendilerine ne olacağını bilmediklerinden kontrol hissinden yoksun olmaları ve çoğu zaman anti sosyal davranışlar içinde olmalarıdır(Esen, 2003: 84). Adam’ın yaşadığı an üzerinde, geleceği hakkında kontrolü yoktur. Baba, müthiş derecede zulmedici bir üstbenlik olarak Adam üstünde tahakküm kurmaktadır. Babanın da yaşadığı hayattan keyif aldığını göremiyoruz dizide. Evde pek iletişim kurulmaz, annenin pozitif görünen ve oğlunu korumaya çalıştığı bir ortam hakimdir. Sanki baba mecburiyetten eşine ve oğluna katlanıyor gibidir. Iletişimin az olduğu ergenin kendini değerli hissetmediği ortam ergen için bir hayli zulmedicidir ve bu ortam Adam’ın okulda antisosyal davranışlarda bulunmasına yok açmaktadır. Adam’ın cinsel yönelimlerinin de oturmamış olduğunu belirtmiştim. Eric’le bir kavga sırasında Eric artık bu zorbalığa dayanamaz ve Adam’ın suratına bir yumruk atar. Okul müdürünün bu durumu öğrenmesiyle iki öğrenci de ceza alır ve okulun karmakarışık olan müzik odasını düzenleme görevi verilir. Adam orada da işlere el atmaz ve Eric tek başına işi yapmaya başlar. Bu arada Eric’in Adam’dan hoşlandığını da belirtmem gerekir. Ikilinin arasında artan gerilim kavgaya neden olur ve boğuşma sırasında birbirlerinin üstüne düşerler. Sonra bir anda öpüşmeye başlarlar. Adam’ın suratında ilk defa huzurlu bir ifade görürüz. Babasının onaylamayacağı şeyleri zaten yapıyordur ancak bu kez kendi içinden gelen bir davranışı da yapmıştır. Bu olay Eric’in hoşlantısının artmasına neden olur ancak öpüşme bittikten sonra Adam yine eski Adam’dır. Adam’ın yaşadığı hayatı Semerci gayet güzel ifade etmiştir. Bu çocuklar diğerleriyle ilişkilerinde ya kırılgan ve kullanılmaya açık ya da saldırgan olacaklardır. Ergenlik döneminde ise bu sorun baskın olarak yaşanacaktır. Bu dönemde çocuğun yaşadığı sevgi eksikliği, katı denetim başkaldırıya neden olacaktır.Ergenin başkaldırısı ise evden daha çok okulda ve sosyal çevrede belirginleşecektir(Semerci 2007). Babaların otoriter olabileceği biliyoruz ancak otoriter olmak çocuğuna sevgi göstermemek demek değildir. Adam’ın babası çocuğuna sevgi de göstermemektedir. Babasından onay almak, onun sevgisini kazanmak Adam için bir hayli önemlidir. Dizinin ikinci sezonunda Adam yatılı olarak askeri okula verilmiştir. Görüntüsü, soğuk suratı tam bir asker gibi görünse de Adam’ın duygusal ve kırılgan bir çocuk olması orada da uyum sorunları yaşamasına neden olur. Babasının Adam’ı sevdiği ve takdir ettiği ilk zaman diliminin bu dönem olduğunu söylemeliyim. Otoriter anne- baba tutumunda, anne-baba çocuğa ondan istedikleri şekilde davranması şartı ile sevgi gösterip ve ondan sürekli itaat etmesini beklerler. Bu tutuma sahip anne babalar çocuk ile ilgili tüm kararları kendileri verip çocuğa söz hakkı tanımazlar(Kılıççı 1989). Adam ilk defa babanın istediği gibi bir evlat olmuş ve ilk defa babasından saygı ve sevgi görmüştür. Ancak askeri okulun kendisine göre olmadığını fark etmesiyle oradan ayrılır. Babasını dövme hatta zaman zaman öldürme isteği duymaktadır. Nesil farkını ortadan kaldırmak ve üzerindeki baskıyı atmak için elinden geleni yapmaktadır Adam ancak üzerindeki zulmedici üstbenlik buna müsade etmemektedir. Okuluna da yeniden dönemeyen Adam kendisine bir markette iş bulur. Gününü doldurmaya ve Eric’le iletişim kurmanın yollarını aramaya başlar. Market sahibiyle de anlaşamaz. Her ne kadar işini düzgün yapsa da toplum tarafından antipatik olarak adlandırabileceğimiz tipini oynamaya devam eder. Babasına yönelik zarar verme dürtüsü perçinleşmiştir ve bunu her ortamda sergilemeye devam eder. Çalıştığı markette market sahibinin kafes için tutulan tehlikeli köpeğinin kafesini açar ve marketin kapısını kilitlemeden ayrılır marketten. Tüm bu zarar verme dürtülerinde kendine yönelik fiziksel bir zarar yoktur ancak çevresine bir hayli zorluk çıkarmaktadır. Babasına yönelik öfkesinin sözel ifadelere dökülmesi kendi kimliğini oluşturma yolunda önemli bir mrsafe katetmesini sağlar. Zaman zaman depresif zaman zaman da psikotik-yıkıcı dürtülerinden uzaklaşmaya başlamıştır ve artık ne istediğini biliyor duruma gelmiştir. Eric’le beraber olmak istiyordur. Okul Romeo ve Juliet gösterisine hazırlık yapıyordur. Elbette cinselliğin bol işlendiği bir oyun olacaktır. Oyun devam ederken Adam herkesin ortasında Eric’e aşkını ilan eder ve artık korkmadığını istediği şeyin peşinden koşmak istediğini söyler. Eric de kabul eder ve hikaye mutlu sona ulaşır. Hikaye mutlu sona ulaşırken babanın ikinci kez oğluyla gurur duyduğunu görürüz. Kendi istediği gibi bir evlat olmamıştır ancak kendi isteğinin peşinden koşan cesur bir ergen olmuştur. Anlattığım ergen zulmedici bir babanın(üstbenliğin) ve korumacı bir annenin arasında kalmış kimliği ve cinsel yönelimlerinin farkında olamayan zaman zaman da geri çekilmenin sık yaşandığı psikotik süreçlerden geçer. Manik dışavurumların(kavgalar, aşırı davranışlar) kendisini rahatlatıyor gibi göründüğü bir ergendir. Dizinin bir Netflix dizisi olması ve popüler kültür ögelerinin sıkça yer etmesi sebebiyle ergenliğin derinine işlendiği bir hikayesi yoktur. Ancak dizideki karakterler içerisinde ilgimi en fazla çeken karakter olması sebebiyle bu karakteri irdelemek istedim. KAYNAKÇA ESEN, Binnaz Kıran. (2003), “Akran Baskısı, Akademik Başarı ve Yaş Değişkenlerine Göre Lise Öğrencilerinin Risk Alma Davranışının Yordanması”, Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24: 79-85. Kılıççı, Y. (1989) Okulda Ruh Sağlığı, Ankara: Şafak Matbaacılık.Kulaksızoğlu, A. (aktaran Bülbül A.) Ergenlik Psikolojisi (5.Baskı). Ġstanbul: Remzi Kitabevi, 2002. Öztürk, M. (2007) Çocuk Psikiyatrisi,Uçurtma Yayınları, İstanbul. Semerci, B. 2007 Ergen Ruh Sağlığı.Alfa Basım Yayım Dağıtım.268s.,İstanbul .

Alkolizm, alkol kullanımının kontrol dışı hale gelmesi ve kişinin alkol tüketimini istem dışı olarak devam ettirmesi durumudur. Alkolizm, toplumda yaygın olarak görülen ancak ciddi sonuçlara yol açabilen bir bağımlılık türüdür. Sosyal etkinliklerden, stresle baş etmeye kadar birçok durumda tüketilen bir madde olmasına rağmen, belirli bir noktadan sonra kontrol dışı bir şekilde tüketilmesi ve bağımlılık haline gelmesi durumunda alkolizm söz konusu olur. Peki nedir bu risk faktörleri?1. Diğer Ruhsal Hastalıkların VarlığıAlkolizm tek başına bir sorun olmakla birlikte, başka ruhsal rahatsızlıkların sonucu olarak da sıklıkla karşımıza çıkar. Majördepresyon,anksiyete,bipolar,borderlinevepost-travmatik stres bozukluğugibi ruhsal hastalıklar alkolizm riskini artırır. Kişiler, anksiyetesini azaltma umuduyla, depresyonun getirdiği olumsuz ruh halini bastırır düşüncesiyle, bipoların yaşattığı mani dönemindeki uç davranışların sonucu olarak alkolden medet umabiliyor. Her uyarıcı maddede olduğu gibi, yapay bir iyi oluş haliyle tanışan kişi, bu iyi oluşu devam ettirme arzusuyla alkol alım sıklığını artırıyor ve sonuç olarak alkol bağımlısı oluyor.2. Genetik FaktörüAlkol bağımlığında genetik etkili mi? Evet. Aile geçmişinde alkol ya da madde bağımlılığı olan bireylerin alkolizme yatkınlığı oldukça yüksek. Anne, baba, dede vb. kan bağı yüksek olan kişilerde alkol veya madde bağımlılığı mevcutsa kişi alkolizm risk grubu içerisine rahatlıkla alınabilir.3. Zorlanma Yaratan Yaşamsal OlaylarÖlüm, ayrılık, yas, ağır hastalık deneyimleri, travmatik deneyimler kişiyi alkol bağımlısı yapabilir. İlk maddenin başlangıcı olarak da düşünülebilir fakat bağımsız da ele alınabilir.Alkolizm; zamandan, mekandan, sebepten bağımsızdır. Alkol bağımlılılarının alkol alımları mutlu veya mutsuz olup olmamakla ilgili değildir. Tıpkı bir kutlama veya birkaç keyif kadehi sebebiyle içmedikleri gibi, günlük hayatın sorumlulukları da onlar için bir kıstas değildir. İyi veya kötü bir sebebi olmadan, iş yerinde, misafirlikte veya arabada olmasına bakmaksızın alkol tüketebilirler.Gerçekten Bağımlı Olunan Nedir?Kişiler alkol içerken değil, alkolün onlara hissettirdiği duygu durumuna bağımlı oluyorlar. Çünkü alkol dopamini yükseltir ve dopamin kısaca beynimizin ödül kimyasıdır. Daha fazla alkol daha fazla yapay iyilik hali demektir. Örneğin bezelye yemek bu kadar kısa sürede bu denli güçlü bir hissiyat bıraksaydı bezelyeye de bağımlı olunabilirdi.Sonuçları Ne Olur?Her şeyin fazlası zarar fakat bu tarz maddelerin fazlası büyük zararlara yol açacaktır. Karaciğer ve böbrek gibi iç organlarda ağır hasarlar ve iflaslar yaşanabilir. Bunun dışında alkol kişide yapay bir cesaret hissi uyandırır ve kişilikle birlikte bakılırsa, şiddet dürtüleri bastırılmış bir kişi, bu yapay cesaret ve güven duygusu ile sınırları rahatça zorlayacaktır. Bir diğer yandan agresyon tam tersi olarak da etki edebilir. Yani kişi daha naif ve kırılgan bir hale de gelebilir. Burada aslında öz benlik ortaya çıkar, yani sınırlar kalkar.Bunun dışında kişinin günlük rutini bozulacağından iş, aile, sosyal çevre ve hatta benliğine kadar kayıplar yaşayacaktır. Halihazırda alkol bağımlısı olan kişi olumsuz giden hayatından dolayı alkolle bir döngüye girecektir. Daha çok kayıp + Mutluluk arayışı = Daha çok alkol demek olacaktır.Tedavisi Nedir?Alkol bağımlılığı tedavisi psikolojik olduğu kadar, fizyolojik de bir süreçtir. Bu süreçte tıbbı yardım ve destekleyici psikoterapi birlikte çalışır. Hastaneye yatış, klinik gözlem, arınma süreci, stabilizasyon gibi süreçleri içeren bir bağımlılık tedavisi, kararlı ve doğru bir ortamda başarı sağlayacaktır. Yine bu süreçte doğru uzmanı seçmek de çok önemlidir.Bağımlılıkta Kayıp EvresiKayıp evresi kişinin tıbbi veya psikolojik yardım alma aşamasına geç kaldığını belirten bir terminolojidir. Bağımlılığı ulaşabileceği en yüksek noktaya ulaşmıştır ve tedavi görse bile etkisi ya görülmez ya da yeterli gelmez. Kişi kognitif ve bedensel olarak tükenmiştir ve kurtarılma eşiği kaçırılmıştır. Ancak unutulmamalıdır ki bu döneme gelinen süre oldukça uzundur ve öncesinde yapılacak birçok hamle mevcuttur. Her türlü hastalıkta olduğu gibi bağımlılıkta da erken müdahale önemlidir.Özetle:Alkol bağımlılığı, bireyin hayatını olumsuz yönde etkileyen ve ciddi sağlık sorunlarına neden olabilen bir durumdur. Ancak bu durumun tedavisi mümkündür ve önleyici tedbirler alınarak önüne geçilebilir. Alkolizmle mücadelede en etkili yaklaşımlardan biri, risk faktörlerini tanıyarak ve uygun önlemleri alarak başlamaktır. Özellikle depresyon, anksiyete bozukluğu, bipolar bozukluk ve travma sonrası stres bozukluğu gibi durumlar, alkol bağımlılığına yatkınlığı artırabilir. Bu hastalıkların varlığında, bireyler kendilerini rahatlatmak veya kaçmak için alkol kullanabilirler. Bu nedenle, ruhsal sağlık sorunlarıyla başa çıkmak için alternatif yollar bulmak ve gerekirse profesyonel yardım almak önemlidir.Alkol bağımlılığıyla mücadele etmek, sadece bireysel çaba ile değil, toplumsal ve kurumsal düzeyde de desteklenmelidir. Eğitim ve farkındalık kampanyaları, erken müdahale programları ve sağlık politikaları, alkol bağımlılığının önlenmesinde etkili olabilir.Alkol bağımlılığı tedavisi, multidisipliner bir yaklaşım gerektirir. Psikolojik destek ve danışmanlık, alkol bağımlılığıyla mücadelede önemli bir rol oynar. Ayrıca, tıbbi tedavi ve ilaçlar, alkol bağımlılığının fizyolojik yönleriyle başa çıkmak için gereklidir. Tedavi süreci, bireyin ihtiyaçlarına ve durumuna göre özelleştirilmelidir.Son olarak, alkol bağımlılığının etkilerini azaltmak ve önlemek için erken müdahale önemlidir. Alkol bağımlılığı belirtileri gözlemlendiğinde, bireyin ve çevresindekilerin bu konuda endişe duyması ve profesyonel yardım almaya yönlendirilmesi önemlidir.Unutulmamalıdır ki her birey farklıdır ve alkol bağımlılığına yol açan faktörler kişiden kişiye değişebilir. Bu nedenle, bireylerin kendi alkol tüketim alışkanlıklarını değerlendirmeleri ve gerektiğinde yardım istemeleri önemlidir.Sağlıklı ve bilinçli bir yaşam için alkol tüketimiyle ilgili bilgi sahibi olmak ve gerektiğinde uygun önlemleri almak, hayati öneme sahiptir.Ayrıca destek alabileceğiniz kuruluşlardan bazıları:https://bakirkoyruhsinireah.saglik.gov.tr/TR-346017/amatem.htmlhttps://yesilayrehabilitasyonmerkezi.org.tr/amatem-cematem/https://alo191.saglik.gov.tr/TR-50324/tedavi-olmak-istiyorum-bunun-icin-ne-yapmaliyim-.html